Odsetki w transakcjach handlowych 2026 i rekompensata 40/70/100 euro

Odsetki w transakcjach handlowych 2026 i rekompensata 40/70/100 euro

Krótka odpowiedź: odsetki w transakcjach handlowych należą się firmie od dnia następującego po terminie zapłaty, bez żadnego wezwania. W drugim półroczu 2026 r. wynoszą 13,75% w skali roku. Dodatkowo od każdej faktury zapłaconej po terminie przysługuje rekompensata za koszty odzyskiwania należności: 40, 70 albo 100 euro – zależnie od kwoty długu.

Opóźnione płatności to codzienność wielu firm. Mało kto jednak korzysta z narzędzi, które daje ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Poniżej wyjaśniam, ile wynoszą odsetki w transakcjach handlowych, jak je policzyć i kiedy można doliczyć rekompensatę.

Czym jest transakcja handlowa?

Transakcja handlowa to umowa, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usług, zawierana przez przedsiębiorców (lub przedsiębiorcę i podmiot publiczny) w związku z prowadzoną działalnością. W praktyce to większość umów B2B: sprzedaż, dostawy, usługi, podwykonawstwo czy roboty budowlane. Przepisy nie dotyczą natomiast umów z konsumentami – tam stosuje się zwykłe odsetki ustawowe za opóźnienie.

Ile wynoszą odsetki w transakcjach handlowych w 2026 r.?

  • Dłużnik będący przedsiębiorcą – stopa referencyjna NBP + 10 punktów procentowych. Od 1 lipca do 31 grudnia 2026 r. to 13,75% w skali roku (stopa referencyjna 3,75%) – zgodnie z obwieszczeniem Ministra Finansów i Gospodarki z 22 czerwca 2026 r. (M.P. z 2026 r. poz. 642).
  • Dłużnik będący publicznym podmiotem leczniczym – stopa referencyjna + 8 punktów procentowych, czyli 11,75% w skali roku.
  • Stawka na półrocze – wysokość odsetek ustala się według stopy referencyjnej obowiązującej pierwszego dnia półrocza. Zmiana stóp przez RPP w trakcie półrocza nie wpływa na odsetki do jego końca.

Odsetki należą się bez wezwania, jeżeli wierzyciel spełnił swoje świadczenie, a nie otrzymał zapłaty w terminie z umowy.

Jak policzyć odsetki – przykład

Faktura na 20 000 zł miała być zapłacona 10 września 2026 r., a kontrahent zapłacił 9 listopada 2026 r. – po 60 dniach opóźnienia. Odsetki wynoszą: 20 000 zł × 13,75% × 60/365 ≈ 452 zł. Do tego dochodzi rekompensata 70 euro, bo należność przekracza 5 000 zł.

Rekompensata 40, 70 lub 100 euro

Rekompensata za koszty odzyskiwania należności przysługuje z mocy ustawy od każdej transakcji handlowej, za którą zapłata nastąpiła po terminie. Nie trzeba wykazywać, że jakiekolwiek koszty faktycznie powstały.

  • 40 euro – gdy należność nie przekracza 5 000 zł,
  • 70 euro – gdy należność jest wyższa niż 5 000 zł, ale niższa niż 50 000 zł,
  • 100 euro – gdy należność wynosi 50 000 zł lub więcej.

Kwotę przelicza się na złote według średniego kursu euro ogłoszonego przez NBP ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie stało się wymagalne. Jeżeli koszty odzyskiwania należności były wyższe (np. koszty wezwań przez kancelarię), można żądać zwrotu nadwyżki.

Maksymalne terminy płatności między firmami

Co do zasady termin zapłaty w transakcji handlowej nie może przekraczać 60 dni od doręczenia faktury. Dłuższy termin jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy strony wyraźnie go uzgodniły i nie jest on rażąco nieuczciwy wobec wierzyciela. W razie sporu to dłużnik musi wykazać, że dłuższy termin nie był rażąco nieuczciwy. Gdy duży przedsiębiorca płaci mikro-, małemu lub średniemu przedsiębiorcy, termin nie może być dłuższy niż 60 dni – bez wyjątków. Zbyt długi termin zastrzeżony w umowie nie wiąże w takim zakresie, a odsetki zaczynają biec po upływie terminu ustawowego.

Jak skutecznie dochodzić odsetek i rekompensaty

  1. Doliczaj je od razu – w wezwaniu do zapłaty wskaż kwotę główną, odsetki i rekompensatę dla każdej faktury.
  2. Pilnuj dowodów – data doręczenia faktury, umowa z terminem płatności, potwierdzenie wykonania świadczenia.
  3. Zrób wezwanie z terminem – często już samo wyliczenie wszystkich należności skłania kontrahenta do zapłaty.
  4. Nie czekaj zbyt długo – odsetki i rekompensata przedawniają się, a im starszy dług, tym trudniej go odzyskać.

Krok po kroku opisuję cały proces w artykule Windykacja należności od kontrahenta.

Najczęstsze pytania

Czy odsetki w transakcjach handlowych należą się bez wezwania?

Tak. Wierzyciel, który spełnił swoje świadczenie, nabywa prawo do odsetek od dnia następującego po terminie zapłaty, bez wzywania dłużnika.

Czy rekompensata należy się od każdej faktury?

Tak. Rekompensata przysługuje od każdej transakcji handlowej zapłaconej po terminie, także gdy kontrahent spóźnił się tylko o kilka dni.

Ile wynoszą odsetki w transakcjach handlowych w drugim półroczu 2026 r.?

13,75% w skali roku, gdy dłużnikiem jest przedsiębiorca, i 11,75%, gdy dłużnikiem jest publiczny podmiot leczniczy.

Czy odsetki handlowe dotyczą umów z konsumentami?

Nie. W umowach z konsumentami stosuje się odsetki ustawowe za opóźnienie z Kodeksu cywilnego.

Potrzebujesz pomocy?

Prowadzę windykację należności dla firm – od wezwania z wyliczeniem odsetek i rekompensaty po nakaz zapłaty i egzekucję. Zadzwoń: 698 654 748 lub skorzystaj z formularza kontaktowego.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie. Stan prawny: listopad 2026 r.